Smurfen en negerslaven
Bij de Smurfen is Hippe de narcistische smurf, die met een bloem achter zijn oor niets anders doet dan verliefd in zijn handspiegeltje kijken. Als we de Smurfen mogen geloven is hipheid gewoon ijdelheid. Maar zo eenvoudig is het niet, want de nagellakverkoopster in de Bijenkorf is ongetwijfeld ijdel met haar lagen make-up en wolken parfum; hip is zij niet.
Welke zaken hip zijn, staat nooit vast en wisselt constant. Wat het woord ‘hip’ betekent moet echter wel vast te stellen zijn. Het woord ‘hip’ of ‘hep’ is in Amerika al heel lang in gebruik. Hep is afkomstig uit de dialecten die door Amerikaanse Negers gesproken werden in de tijd van de slavernij. Het betekent dat iemand geïnformeerd, op de hoogte is. Het staat min of meer tegenover het begrip naïef.
In de jaren ’40 is een ‘hipster’ iemand die zich heel erg bezig houdt met wat nieuw en stijlvol is. In de jaren ’50 volgt als variant het woord ‘hippie’. Hippies kennen we vooral uit de jaren ’60 en ’70, als mensen die zich verzetten tegen de heersende klasse. Naastenliefde, vrije seks en verruimd geestelijk bewustzijn (eventueel onder invloed van psychedelische drugs) zijn voor hippies heel belangrijk. Ze kleden zich vooral in gemakkelijk zittende kleding met vrolijke kleuren en bloemmotieven. Haarbanden en kralenkettingen zijn favoriet als accessoire.
De waarden en idealen van de hippies zijn nog altijd levend en spreken steeds nieuwe generaties aan, aspecten van de hippiemode steken dan ook steeds weer de kop op. Afhankelijk van de tijdsgeest kiezen mensen voor de meer zakelijke stijl van de jaren ’80 of de vrijheid van de jaren ’70. Iemand die echter geheel volgens de mode van de hippies door het leven gaat, beschouwen wij nu eerder als een dinosaurus dan als een hippe vogel. Zo iemand is juist nogal naïef. De betekenis van de jaren ’40, die van ‘nieuw en stijlvol’, komt dichter bij de waarde die wij aan hip toekennen.
Nieuwe dingen kunnen hip zijn, maar ook nieuw gebruik van oude dingen. Het gaat meestal om de combinatie ervan. Hip is echter niet voorbehouden aan mode. Alles met uitdrukkingswaarde heeft de potentie hip te zijn; van vervoersmiddelen tot muziek en van woonadressen tot eten. Iemand die echt hip is; die eet hip, woont hip, vervoert zichzelf hip en luistert niet alleen thuis naar hippe muziek maar laat zich vooral ook zien in hippe uitgaansgelegenheden. Om te weten wat hip is, moet je jezelf informeren. Waarom besteden hippe mensen zoveel aandacht aan zichzelf informeren? Zodat zij de eerste zijn. Het gevoel niet te volgen, maar te leiden is belangrijk voor hun identiteit. [verdieping]
Het predicaat hip krijg je door je te onderscheiden. Twee voorwaarden zijn nodig om door anderen als hip beoordeeld te worden: je moet afwijken van de massa en hier een zelfverzekerde houding bij aannemen. Het afwijken is echter niet een ontkenning van de band met de groep, maar een invulling daarvan. Hippe mensen zijn ‘trendsetters’. Zij willen gezien worden en zoeken naar bevestiging in de vorm van nabootsing.
Hipheid en consumptie
De trendsetter signaleert de nieuwste mode, geeft er mede invulling aan en draagt haar uit. De ‘trendvolger’ aapt de trendsetter na. De trendvolger maakt daarbij veilige keuzes en kiest de meest draagbare en toch vlotte kleding. De trendvolger bevind zich niet in de ‘underground’, maar in de elite van de mainstream. Hij mikt op status en let daarbij op merknamen. Trendvolgers zijn misschien “hip” in de ogen van mensen die trager reageren; echte hipsters weten wel beter… zij zijn alweer op zoek naar de volgende gril. Intussen is door de selectie van trendvolgers duidelijk geworden wat de nieuwe mode, de nieuwe stijl is. Deze stijl is dan eigenlijk al niet meer hip en kan beter gekarakteriseerd worden als “fris” of “vlot”. Ondernemers en producenten pikken de vernieuwde mode in de mainstream op. Dan pas volgt de massa.
Een soortgelijk patroon zie je bij de levensduur van consumptiegoederen. Een groep van ‘innovators’ komt met nieuwe zaken en apparaten, met nieuwe ideeën en nieuwe mode. De ‘early adopter’ koopt alle dure gadgets en glanzende spullen. Langzaam volgen er meer mensen; er wordt duidelijk wat succesvol is, meer bedrijven gaan dat maken en de massa gaat het kopen. Na verloop van tijd is ook de traagst reagerende groep op het consumptiegoed uitgekeken en is de levenscyclus van het product ten einde. Het is weer tijd voor iets nieuws!
De early adopter is dus een super-consument en de trendvolger is eigenlijk een early adopter. Als consument koopt hij de nieuwste en duurste zaken en bezoekt plekken die “in” zijn. De belangrijkste richtlijn is daarbij merknaam, hij geeft dan ook vaak veel geld uit om het hippe gevoel te kopen. De echte hipheid is echter gereserveerd voor de producenten van stijl. Hipheid is stijlproductie als vorm van innovatie. Consumptie maakt hiervan deel uit, maar belangrijker is de creatieve component.
